Sindrom Lambakan ialah kumpulan gejala yang berlaku apabila makanan, terutamanya gula, bergerak terlalu cepat dari perut ke usus kecil. Ia paling kerap berlaku selepas pembedahan perut seperti gastrektomi atau pembedahan bariatrik. Sindrom Lambakan terbahagi kepada dua jenis: 1) Lambakan awal berlaku 10-30 minit selepas makan. 2) Lambakan lewat berlaku 1-3 jam selepas makan.
Gejala lambakan awal termasuk kembung, cirit-birit, loya, berpeluh, dan jantung berdebar. Gejala lambakan lewat ialah hipoglisemia seperti pening, keliru, dan berpeluh sejuk.
Rawatan utama ialah ubah suai diet: makan sedikit tetapi kerap, kurangkan gula ringkas, tambah protein dan serat.
Jenis Sindrom Lambakan
1. Sindrom Lambakan Awal
Berlaku 10-30 minit selepas makan. Disebabkan makanan berosmolariti tinggi masuk ke usus kecil terlalu cepat. Usus tarik cecair dari salur darah ke lumen untuk cairkan makanan. Ini sebabkan hipotensi, kembung, dan cirit-birit.
2. Sindrom Lambakan Lewat
Berlaku 1-3 jam selepas makan. Disebabkan penyerapan gula yang terlalu cepat menyebabkan pankreas rembes insulin berlebihan. Insulin tinggi menyebabkan paras gula darah turun mendadak atau hipoglisemia reaktif.
Punca Sindrom Lambakan
- Pembedahan perut: Gastrektomi, pintasan gastrik, sleeve gastrektomi, esofagektomi, fundoplikasi Nissen
- Kerosakan pilorus: Injap antara perut dan usus kecil rosak atau dibuang, tiada kawalan pengosongan perut
- Vagotomi: Saraf vagus dipotong semasa pembedahan ulser
- Jarang: Diabetes dengan gastroparesis, sindrom Zollinger-Ellison
Tanda dan Gejala Sindrom Lambakan
Jenis | Masa Berlaku | Gejala Utama |
|---|---|---|
Lambakan Awal | 10-30 minit lepas makan | Kembung perut, sakit perut kejang, loya, muntah, cirit-birit, berpeluh, muka merah, jantung laju, pening |
Lambakan Lewat | 1-3 jam lepas makan | Berpeluh sejuk, lemah, menggeletar, keliru, lapar, pengsan, jantung laju akibat hipoglisemia |
Diagnosis Sindrom Lambakan
- Sejarah perubatan: Sejarah pembedahan perut dan corak gejala selepas makan
- Ujian toleransi glukosa oral: Minum 50-75g glukosa. Ukur gula darah, hematokrit, nadi setiap 30 minit selama 3 jam. Kenaikan nadi ≥10 bpm atau hematokrit ≥3% menyokong diagnosis
- Skor Sigstad: Soal selidik ≥7 mata cadang Sindrom Lambakan
- Sintigrafi pengosongan gastrik: Ukur kelajuan makanan tinggalkan perut
Rawatan dan Pengurusan Sindrom Lambakan
1. Perubahan Diet
- Makan sedikit tetapi kerap: 6 hidangan kecil sehari ganti 3 hidangan besar
- Kurangkan gula ringkas: Elak air manis, kuih, kek, madu, jus buah
- Tambah protein dan serat: Ayam, ikan, telur, sayur, oat untuk lambatkan pengosongan gastrik
- Tambah lemak sihat: Minyak zaitun, kekacang, avokado bantu perlahan pencernaan
- Asingkan cecair dan pepejal: Jangan minum 30 minit sebelum dan selepas makan
- Baring 15-30 minit selepas makan untuk lambatkan transit usus
2. Suplemen
- Pektin, guar gum, psyllium: Serat larut tambah kelikatan makanan, lambatkan penyerapan gula
- Tambah kalori jika berat badan turun banyak
3. Ubat-ubatan
Diguna jika diet gagal.
- Acarbose: Lambatkan pencernaan karbohidrat, cegah hipoglisemia lambakan lewat
- Analog somatostatin: Octreotide lambatkan pengosongan gastrik dan rembesan insulin. Untuk kes teruk
4. Pembedahan
Jarang. Pilihan terakhir jika semua rawatan gagal. Contoh: pembinaan semula pilorus atau terbalikkan pintasan gastrik.
Komplikasi Jika Tidak Dirawat
- Kekurangan zat makanan: Berat badan turun, anemia, kekurangan vitamin
- Hipoglisemia teruk berulang: Boleh sebabkan sawan, pengsan
- Kualiti hidup terjejas: Elak makan di luar, isolasi sosial, kemurungan
5 Soalan Lazim PAA Tentang Sindrom Lambakan
Apakah makanan yang perlu dielak pesakit Sindrom Lambakan?
Pesakit Sindrom Lambakan perlu elak gula ringkas seperti air bergas, jus buah, kuih manis, madu, dan sirap. Elak juga minum air semasa makan dan makanan terlalu panas atau sejuk.Adakah Sindrom Lambakan boleh sembuh sendiri?
Ya. Kebanyakan kes Sindrom Lambakan selepas pembedahan bariatrik akan pulih dalam 12-18 bulan bila badan adaptasi. Kawalan diet ketat boleh hilangkan gejala tanpa ubat.Apa beza Sindrom Lambakan awal dan lewat?
Sindrom Lambakan awal berlaku 10-30 minit lepas makan dengan gejala kembung, cirit-birit, jantung laju. Sindrom Lambakan lewat berlaku 1-3 jam lepas makan dengan gejala hipoglisemia seperti pening dan berpeluh sejuk.Kenapa pesakit pintasan gastrik mudah kena Sindrom Lambakan?
Pembedahan pintasan gastrik buang atau pintas pilorus iaitu injap kawalan perut. Makanan terus masuk usus kecil dengan cepat tanpa dikawal, sebabkan Sindrom Lambakan.Bagaimana cara cepat legakan serangan Sindrom Lambakan?
Jika serangan Sindrom Lambakan berlaku, baring segera untuk kurangkan aliran darah ke usus. Untuk lambakan lewat dengan hipoglisemia, ambil 15g gula ringkas seperti 3 biji gula-gula atau ½ cawan jus, kemudian makan protein.