Diabetes jenis 2 ialah penyakit kronik di mana badan menjadi kurang sensitif terhadap insulin atau tidak menghasilkan insulin yang mencukupi, menyebabkan paras gula dalam darah meningkat secara berterusan. Ia biasanya berkait dengan gaya hidup, obesiti, genetik, dan kurang aktiviti fizikal. Bacaan HbA1c ≥ 6.5% atau gula puasa ≥ 7.0 mmol/L sering digunakan untuk diagnosis. Jika tidak dikawal, ia boleh menyebabkan komplikasi serius seperti penyakit jantung, strok, kerosakan buah pinggang, dan masalah saraf.
Apa Itu Diabetes Jenis 2?
Diabetes jenis 2 ialah keadaan kronik di mana paras gula dalam darah meningkat kerana gangguan penggunaan insulin oleh badan.
Definisi mudah
Badan masih menghasilkan insulin, tetapi tidak dapat menggunakannya dengan berkesan, menyebabkan gula terkumpul dalam darah.
Apa berlaku dalam badan (insulin resistance)
Sel badan menjadi “resistant” kepada insulin, menyebabkan:
- Glukosa tidak masuk ke dalam sel
- Paras gula darah kekal tinggi
- Pankreas bekerja lebih keras sehingga menjadi lemah
Punca Diabetes Jenis 2
Gaya hidup tidak sihat
Pengambilan makanan tinggi gula, lemak tepu, dan karbohidrat halus meningkatkan risiko.
Obesiti
Lemak berlebihan, terutama di bahagian perut, mengganggu fungsi insulin.
Faktor genetik
Sejarah keluarga dengan diabetes meningkatkan risiko seseorang.
Kurang aktiviti fizikal
Kurang senaman menyebabkan badan kurang sensitif terhadap insulin.
Simptom Diabetes Jenis 2
Kerap kencing
Paras gula tinggi menyebabkan buah pinggang bekerja lebih untuk membuang gula.
Kerap dahaga
Kehilangan cecair akibat kerap kencing menyebabkan rasa haus berterusan.
Cepat letih
Sel badan tidak mendapat tenaga mencukupi walaupun gula tinggi dalam darah.
Penglihatan kabur
Perubahan cecair dalam mata akibat gula tinggi.
Luka lambat sembuh
Aliran darah dan fungsi imun terganggu.
Paras Gula Darah & Diagnosis
Fasting glucose (gula puasa)
- Normal: < 5.6 mmol/L
- Pra-diabetes: 5.6 – 6.9 mmol/L
- Diabetes: ≥ 7.0 mmol/L
HbA1c (purata 3 bulan)
- Normal: < 5.7%
- Pra-diabetes: 5.7% – 6.4%
- Diabetes: ≥ 6.5%
OGTT test
Ujian toleransi glukosa untuk menilai respon badan selepas pengambilan gula.
Komplikasi Diabetes Jika Tidak Dikawal
Penyakit jantung
Risiko serangan jantung meningkat akibat kerosakan salur darah.
Stroke
Aliran darah ke otak boleh terganggu akibat salur darah tersumbat.
Kerosakan buah pinggang
Gula tinggi merosakkan penapis buah pinggang secara beransur.
Saraf & mata
Boleh menyebabkan neuropati (kebas/sakit) dan retinopati (penglihatan terjejas).
Cara Kawal Diabetes Jenis 2
Diet sihat
Kurangkan gula, makanan proses, dan karbohidrat ringkas.
Senaman
Aktiviti fizikal membantu meningkatkan sensitiviti insulin.
Kawal berat badan
Penurunan berat badan walaupun sedikit boleh meningkatkan kawalan gula.
Ubat & insulin
Metformin dan insulin digunakan jika perubahan gaya hidup tidak mencukupi.
Makanan Untuk Pesakit Diabetes
Low GI foods
Makanan dengan indeks glisemik rendah membantu kawal gula darah.
Sayur & serat
Membantu melambatkan penyerapan gula dalam darah.
Protein sihat
Ayam tanpa kulit, ikan, telur, dan kekacang membantu kestabilan gula.
Elak gula tinggi
Minuman manis, kuih, dan makanan proses perlu dikurangkan.
Bila Perlu Jumpa Doktor?
Bacaan gula tinggi berulang
Jika bacaan gula kekal tinggi walaupun selepas kawalan diet.
Simptom teruk
Seperti penglihatan kabur teruk, luka tidak sembuh, atau penurunan berat badan mendadak.
Kesimpulan
Diabetes jenis 2 ialah penyakit metabolik jangka panjang yang berlaku akibat ketahanan insulin dan gaya hidup tidak sihat. Ia boleh dikawal dengan kombinasi diet, senaman, kawalan berat badan, dan ubat jika perlu. Pengesanan awal melalui HbA1c dan gula puasa sangat penting untuk mengelakkan komplikasi serius seperti penyakit jantung, strok, dan kegagalan buah pinggang.
FAQ
1. Diabetes jenis 2 boleh sembuh ke?
Diabetes jenis 2 biasanya tidak sembuh sepenuhnya, tetapi boleh dikawal dan masuk ke fasa remisi dengan gaya hidup sihat dan rawatan konsisten.
2. Apa punca utama diabetes?
Punca utama ialah rintangan insulin akibat obesiti, diet tidak sihat, kurang senaman, dan faktor genetik.
3. Apa makanan perlu elak?
Elakkan makanan tinggi gula, minuman manis, makanan proses, dan karbohidrat ringkas seperti roti putih dan kuih manis.
4. Berapa bacaan gula berbahaya?
Bacaan gula puasa ≥ 7.0 mmol/L atau HbA1c ≥ 6.5% menunjukkan diabetes dan perlu rawatan.
5. Adakah insulin wajib?
Tidak semua pesakit perlukan insulin. Ia hanya digunakan jika kawalan gula tidak berjaya dengan diet dan ubat oral.